پنجشنبه, 16 اردیبهشت 1400

بسیاری از انواع تمرینات ورزشی معمولا بر روی فعالیت ها و اعمالی تاکید دارند که مربوط به آن رشته ی خاص است و همین مسئله می تواند باعث ایجاد عدم تعادل عضلانی ظاهری و داخلی در ورزشکاران شود. بسیاری از مشکلات عضلانی اسکلتی به استرس هایی نسبت داده می شوند که ممکن است ناشی از فعالیت های تکراری یا ثابت باشند واین فعالیت ها در یک وضعیت و راستای معیوب که به شکل عادت برای فرد درآمده است انجام شوند. آسیب های مفاصل وعضلات و بافت همبند ممکن است باعث وضعیت معیوب شوند ویا برعکس یک وضعیت نامناسب باعث آسیب به مفاصل عضلات وبافت همند گردد. هر چند وضعیت بدنی شاخص یک حالت ایده آل است، اما افراد خیلی کمی دارای وضعیت بدنی ایده آل هستند ازنظر کندال وضعیت بدنی بهینه، وضعیتی است که خط کشش ثقل ازنزدیک ترین نقطه به مرکز مفصل عبورمی کند. حال آنکه در وضعیت بدنی شاخص پرداخت و نشان داد که هرچند بین وضعیت بدنی ورزشکاران تیم های ملی و وضعیت شاخص اختلاف وجود دارد اما این تفاوت ها زیاد نبوده و در حالت کلی درصد بالاتری ازورزشکاران به وضعیت بدنی شاخص نزدیکترند. پرداختن به ورزش سطوح بالا مستلزم کار جسمانی بالا وطاقت فرسا می باشد که عنوان شده این عامل ممکن است باعث ایجاد ناهنجاریهای مختلف در رابطه با ورزشهای  مختلف شود ودر نهایت این ناهنجاریها باعث ایجاد تاثیرات مطلوب در عملکرد ورزشکاران گردد.

شنا

در مطالعه لینچ و همکاران (2010)، میزان سربه جلو و شانه گرد در شناگران، بالا گزارش گردید. در نتیجه این سازگاری های نوروماسکولار و قدرتی، پاسچر سر به جلو، شانه های گرد و کایفوز عموما در شناگران دیده می شود که ممکن است در طول زمان افزایش یابد. اهمیت وضیعت قرارگیری استخوان کتف بر روی قفسه سینه به این دلیل است که تغییر وضعیت نرمال آن منجر به اختلال بیومکانیکی در مفصل شانه می شود، در واقع عدم توانایی کتف در حفظ وضعیت و اختلال ارتباطش با مفصل شانه و همچنین عضلات ناحیه ستون فقرت سینه ای منجر به آسیب یا پاسچر غیر طیعی خواهد شد.

کشتی

 ورزش کشتی یکی از قدیمی ترین  ورزش های رقابتی و دارای دو سبک آزاد و فرنگی است. رشته ورزشی کشتی از جمله ورزش هایی است که ورزشکار هنگام انجام تمرینات و مسابقه باید وضعیت های غیر طبیعی را در ستون فقرات اتخاذ کند، از این رو این تمرینات طی دوره های طولانی مدت ممکن است موجب ایجاد تغییراتی در پاسچر و قدرت عضلات ناحیه تنه ورزشکار شود .در ورزش کشتی شاید به ندرت بتوان فنی را یافت که در اجرای آن تنه واندام های فوقانی دخیل نباشند، باتوجه به این مطلب می توان به نقش کلیدی ستون فقرات، دخیل نباشند. با توجه به این مطلب می توان  به نقش کلیدی ستون فقرات، مجموعه مفصل شانه و استخوان کتف در این ورزش پی برد کشتی گیران آزادکار نسبت به کشتی گیران فرنگی کار وافراد غیر ورزشکاربیشتر بوده است.علت اصلی تفاوت کایفوز بین دوسبک کشتی، مربوط به حالت  تنه و ستون فقرات و گارد خمیده آزادکاران بنابراین در طولانی مدت ودر حین  تمرین و مسابقه، حالت خمیده کشتی گیران آزادکار به عنوان پاسچر غالب می تواند یکی ازعوامل مهم در ارتباط با کایفوز پشتی افزایش یافته در این گروه نسبت به گروه فرنگی کاران و غیر ورزشکاران  باشد.

 

 

دوچرخه سواران

دوچرخه سواری یکی از رشته های ورزشی است که در حین آن ورزشکاران برای بهبود عملکرد خود وضعیت خمیده به  خود می گیرند. این وضعیت می تواند عاملی برافزایش کایفوز و همچنین ایجاد پاسچر سربه جلو و شانه به جلو در آنها باشد. یکی از عواملی که وضعیت طبیعی بدن را تغییر می دهد، انجام فعالیتی خاص برای طولانی مدت است .در ارتباط با انحنای پشتی ستون فقرات، رجبی و همکاران در تحقیقی برروی دوچرخه سواران دریافتند که میزان کایفوز دوچرخه سواران به طورمعنی داری بیشتر از غیر ورزشکاران است. همچین دوچرخه سواری یکی از رشته های ورزش سه گانه است که در این ورزش هر سه رشته شنا، دوچرخه سواری و دوی صحرا نوردی به صورت متوالی اجرا می شوند و ورزشکاران در حین اجرای هریک از مراحل آن باید وضعیت خاصی به خود بگیرند نتایج تحقیقات تفاوت معنی داری در میانگین سر به جلو و شانه به جلو سه گانه کاران و افراد غیر ورزشکار نشان دادند. نتایج همچنین رابطه معنی داری بین سابقه پرداختن به ورزش سه گانه و میزان کایفوز و شانه گرد ورزشکاران را نشان داد که در واقع موید این موضوع است که داشتن یک وضعیت بدنی خاص می تواند در طولانی مدت بر روی انحنای ستون فقرات موثر باشد. البته باید به این موضوع نیز اشاره شود که در این مطالعه میزان کایفوز سه گانه کاران در مقایسه با دوچرخه سواران کمتربود.  علت آن می تواند مربوط به ویژگی ورزش سه گانه که ازچند رشته ی ورزشی تشکیل شده است و ورزشکاران در هریک ازمراحل از وضعیت خاصی به خود می گیرند باشد، در حالیکه دوچرخه سواران در حین  تمرینات و مسابقات، وضعیت بدنی خود را برای  مدت بیشتری نسبت به  سه گانه کاران حفظ می کنند، در نتیجه سابقه ی انجام فعالیت تاثیر بیشتری در پاسچر دوچرخه سواران نسبت به سه گانه کاران دارد.

تنیس، بدمینتون و اسکواش

ورزشکاران رشته های راکتی دارای وضعیت های بدنی گوناگونی هستند، اگرچه ورزشکارانی که دارای پاهای چرخیده به داخل هستند، در یک مسیر کوتاه نظیر محوطه های کوچک بازی از برتری سرعت برخوردارند. گفته می شود که چرخش درشت نی موجب کوتاهی عضلات همسترینگ می شود و همین امر از گام برداری فرد با طول گام های بلند جلوگیری می کند. در این ورزش لازم است تا تناسب و قرینگی سمت راست و چپ (عضو برتر و غیر برتر) در این گروه از ورزشکاران مورد توجه قرار گیرند. چنین بازیکنانی باید برای جلوگیری از گسترش بیش از حد حجم عضلانی در یک سمت بدن خود و در برخی موارد برای جلوگیری از وقوع ناهنجاری هایی همچون اسکلیوز، عدم تقارن شانه ها و لگن، تمرینات قدرتی و انعطاف پذیری اصلاحی را در برنامه روزانه خود لحاظ کنند.

ژیمناستیک

دامنه هایپر اکستنشن ناحیه ی کمری در زنان ژیمناستی که دارای لوردوز کمری افزایش یافته و چرخش قدامی لگن هستند، در مقایسه با ژیمناست هایی که پشتی صاف دارند، بیشتر است. چنانچه این ورزشکاران همراه با ویژگی های وضعیتی مذکور دارای عضلات سرینی قوی نیز باشند، برتری هایی را نیز در حرکت باز کردن ران خواهند داشت؛ بنابراین در بخش حرکات زمینی برنامه های خود، بسیار خوب ظاهر می شوند. این وضعیت ها آنها را قادر می کند تا نسبت به ژیمناست هایی که فاقد این ویژگی ها هستند، جهش و پرش بیشتر و مطلوب تری انجام دهند. این ویژگی های وضعیتی کم و بیش در هر دو گروه ژیمناست های مرد و زن دیده می شود و تا حدود زیادی با تیپ بدنی آنها نیز ارتباط دارد؛ به طوری که اغلب دارای قد کوتاه (بالا تنه و اندام های کوتاه) همراه با ساختار بدنی عضلانی دیده می شوند. در اغلب ژیمناست های مرد افزایش مختصری در انحنای سینه ای ستون فقرات دیده می شود که ممکن است ناشی از عدم تعادل در قدرت عضلات قدام و خلف قسمت قدامی تنه باشد.

دوندگان سرعتی

چرخش قدامی لگن و باسن های برجسته از خصوصیات وضعیتی دوندگان نخبه ی سرعت است. این وضعیت بدنی معمولا در دوندگان آفریقایی یافت می شود. گفته می شود ورزشکاران سیاه پوست دارای شیب لگن یا چرخش قدامی بیشتری نسبت به نژادهای دیگر هستند. این وضعیت بدنی به دوندگان سرعت در مرحله بازکردن پا در سیکل دویدن، یک زاویه ی رانش بهینه می دهد.

پرتاب کنندگان

پرتاب کنندگان نخبه مانند پرتاب کنندگان وزنه و دیسک به علت انجام حرکات یکطرفه در آنها معمولا سبب عدم تقارن در دو سمت تنه، به ویژه در ناحیه کمربند شانه ای می شود.

فوتبال

با توجه به تنوع گروه های سنی در فوتبال و ویژگی تمرینی این رشته ورزشی وضعیت های بدنی متنوعی در بازیکنان فوتبال به چشم می خورد. بازیکنان پست های مختلف ممکن است از وضعیت بدنی ویژه ای، نظیر پای چرخیده به داخل برخوردار باشند برخورداری از چرخش قدامی لگن و باسن های برجسته در هر جا که در آن به سطح بالایی از سرعت نیاز باشد مناسب است؛ مثلا در پست های کناری زمین با ارزش است، اما مشروط بر اینکه بازیکن مهارت و دیگر احتیاجات جسمانی لازم را داشته باشد.

بسکتبال و والیبال

 بسکتبال و والیبال از جمله ورزش هایی هستند که به چابکی، سرعت و توان عضلانی نیاز دارند عکس العمل سریع و توانایی پرش و فرود مکرر حائز اهمیت است. در این ورزش ها داشتن پاهای چرخیده به داخل که موجب افزایش گام برداری سریع و توسعه ی تعادل پویایی می شوند، یک مزیت بشمار می رود.

تغییر وضعیت بدن برای بهبود عملکرد

اکنون می توان گفت که وضعیت های بدنی متفاوتی وجود دارد که برای عملکرد ورزشی سطح بالا برتری به شمار می آیند. از طرفی وضعیت بدنی می تواند به عنوان شاخصی در فرآیند استعداد یابی ورزشی استفاده شود. از این رو به هیچ وجه نباید برای اصلاح این ویژگی های تلاشی صورت گیرد، حتی اگر در نگاه اول به صورت ناهنجاری به نظر آیند، اما برخی وضعیت های بدنی ممکن است برای عملکرد سطح بالا یک محدودیت بشمار آیند یا زمینه ساز بروز آسیب در ورزشکاران باشند؛ در نتیجه باید برای اصلاح آنها راهکاری اتخاذ نمود.

لازم است تا متخصصین حرکات اصلاحی و آسیب شناسی ورزشی برنامه ی تمرینات اصلاحی را در صورت نیاز برای ورزشکار توصیه کند. برنامه حرکات اصلاحی باید تا حد ممکن پیش از دوره ی نوجوانی یا آغاز آن انجام پذیرد؛ زیرا بعد از دوره نوجوانی زمان طولانی تری برای آنها نیاز است اما چنانچه برنامه ی مورد نظر به حد کافی شدید باشد، می توان در این زمان نیز به نتایج قابل قبولی دست یافت. باید به خاطر داشت که ناهنجاری های وضعیتی که پیش از دوره ی نوجوانی یا حین نوجوانی به چشم می آیند، متناسب با فرآیند افزایش سن شدیدتر می شوند و با گذر زمان، احتمال شروع ناراحتی های جسمانی و آسیب دیدگی افزایش می یابد.

توجه به وضعیت های بدنی که سودمندی آنها برای ورزش های مختلف شناخته شده است، می تواند در فرآیند استعدادیابی و انتخاب بازیکنان مورد توجه قرار گیرد. این امر، به ویژه برای کسانی حائز اهمیت است که تقریبا از همه ی قابلیت های جسمانی لازم برای عملکرد مطلوب و سطح بالا برخوردار هستند.

 
  محمد حسن کردی اشکذری- متخصص آسیب شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی
      |     |
    تمام حقوق اين سايت متعلق به اداره کل ورزش و جوانان استان يزد ميباشد. استفاده از مطالب سايت با ذكر نام و لينك به اين سايت مجاز مي‌باشد.
    Designed in
    Narvan
     |  Powered by DCMS 3.2  |  Developed & Support By Diba Group